ANDERE FIETSEN

 De sport van John van den Zanden
Naast de gewone fiets zijn er nog veel andere soorten fietsen. Een meervoudige fiets, voor twee of meer personen: de tandem. Niet alleen in een versie achter elkaar, maar ook naast elkaar. In China wordt de fiets als vrachttransportmiddel gebruikt, we zien daar dan ook veel varianten op de Nederlandse bakfiets. Te water kennen we de waterfiets, ook deze is er in veel varianten. Ook zijn er fietsen voor in de sneeuw of op het ijs. Het voorwiel is veelal vervangen door een ski of de fiets heeft ski’s aan de zijkant gekregen. Ook zijn er spoorfietsen. Deze rijden op niet meer gebruikt spoor. De rolweerstand is een tiende van die van een gewone fietsband, er kunnen dus grote snelheden worden gehaald. Ook is het principe van de fiets gebruikt in de luchtvaart. Leonardo da Vinci droomde ervan, maar het kan. In 1979 vloog, fietste Bryan Allen in de ‘Gossamer Albatros’ over het Engelse Kanaal. Hij deed dit in een tijd van 3 uur. Heel iets anders, maar het is ooit gebouwd: een grasmachine met fietsaandrijving. Het was een afstudeertraject van de Amerikaanse student Michael Shakespear van het befaamde Massachusetts Institute of Technology. Een geheel andere wielersport is het trial rijden. Hierbij gaat het niet om snelheid maar juist om vaardigheid. De fiets voor deze bijzondere wielersport is geheel aangepast. Ten eerste is er geen zadel, omdat je altijd op de pedalen staat. Ten tweede heeft hij een zeer laag frame, zodat je veel bewegingsruimte hebt. Dan zijn er hele goede remmen, een sterk en licht frame en een lichte versnelling. Op deze lage fiets met grote wielen zal de rijder voornamelijk op het achterwiel van het ene naar het andere obstakel springen. Het ‘massamiddelpunt’ van de combinatie ‘renner en fiets’ concentreert zich dan ook rondom het achterwiel. Het crankstel zit zo dicht mogelijk op de achterband. De achterrem wordt weer zo dicht mogelijk bij het crankstel gemonteerd. Als je dan op je achterwiel rijdt, stuur je dus ook niet meer met je stuur maar met je lichaam. Stuur, aandrijving en rem zitten zo allemaal geconcentreerd op slechts 20 cm van elkaar. Meer weten? Kijk op www.extremebiketeam.com

Index, Dynamo, Weerstand, Brandstof, Versnelling, Het wiel, Evenwicht, Snufjes, Temperatuur, Andere fietsen, Historie van de fiets, Vermogen, Hongerklop

Dit boekje is tot stand gekomen in samenwerking met de Koninklijke Nederlandse Wielren Unie.
Het boekje is gemaakt ter gelegenheid van het wereldjaar van de natuurkunde.

Bronnen:
De natuurkunde van ’t vrije veld 3, Dr. M. Minnaert, B.V. W.J. Thieme & Cie, Zuthpen, 1971.
Bicycling Science, F.R. Whitt, D.G. Wilson, The Massachusetts Institute of Technology, 1993.
http://www.exploratorium.edu/cycling/fiets/index.html
Eindredactie: Theo Jurriens en Herbert Löhner, met dank aan Karin Maarse.
Productie: Profiel P.r. Leeuwarden. Vormgeving: Wikke Meinsma Leeuwarden.